Przetłumaczone z niemieckiego oryginału. Akcja toczy się w Zagłębiu Ruhry w Niemczech.

Część 2 · Rozdział 15 · 15 z 27

Internetowe pieniądze wujka Herberta

Wujek Herbert przyszedł w drugą niedzielę Adwentu z gazetą, która nie była jego. Zabrał ją z piekarni, „bo inaczej by ją wyrzucili”, położył na stole, pośrodku między korzennymi ciasteczkami, i postukał palcem w mały artykuł na samym dole.

„O”, powiedział. „Facet w Walii. Od lat szuka na wysypisku śmieci starego dysku twardego. Są na nim internetowe pieniądze. Bitcoin. Miliony.”

„Znam tę historię”, powiedział KevIn. „Jest w bardzo wielu moich danych. Najczęściej ze słowem ‚tragiczne’ i z bardzo wieloma wykrzyknikami.”

„Ja też mam coś takiego”, powiedział Herbert.

Przy stole zapadła cisza. Gisela odłożyła swoje ciasteczko z powrotem na talerzyk, czego normalnie nigdy nie robiła.

„Masz co?”, zapytał Uwe.

„No te internetowe pieniądze. Przecież niedawno opowiadałem. Od Jürgena z ‚Glück auf’. 2013. Powiedział, że to przyszłość, to dałem mu dwieście euro, a on mi coś zrobił na laptopie.”

„Co ci zrobił na laptopie?”, zapytała ostrożnie Sabine.

„Program. I musiałem wymyślić hasło. A on powiedział: ‚Herbert, zapisz to sobie i nigdy tego nie zgub.’”

„I?”

„Zapisałem.” Herbert zrobił pauzę. „Na karteczce.”

„A gdzie jest ta karteczka?”

Herbert bardzo długo patrzył w swoją kawę. „Było tam coś ze słowami”, powiedział w końcu.

„Herbert”, powiedział uprzejmie KevIn, „w 2013 roku większość programów nie dawała jeszcze listy dwunastu słów. To weszło w modę dopiero później¹. Dużo bardziej prawdopodobne jest, że na laptopie jest plik, w którym leżą tajne klucze. A ten plik jest zamknięty hasłem. Karteczka to było hasło.”

„To potrzebuję tylko laptopa.”

„I hasła.”

„I laptopa.”

„Gdzie jest laptop?”

Herbert dopił kawę. „W piwnicy”, powiedział. „Chyba.”

Piwnica

Piwnica Herberta w Röhlinghausen była tym, co archeolodzy nazwaliby stanowiskiem. Były tam puchary kręglarskie z lat siedemdziesiątych, rzutnik do slajdów, trzy kartony z napisem „Ważne” i jeden z napisem „Bardzo ważne”, w którym leżały wyłącznie śrubki.

Uwe i Tobi kopali, Sabine sortowała, Gisela komentowała z krzesełka turystycznego. KevIn był obecny przez telefon Tobiego, który leżał na skrzynce po piwie.

Po czterdziestu minutach Tobi wyciągnął spod stosu gazetek kręglarskich czarnego laptopa. Był ciężki jak cegła i miał naklejkę ze sklepu z elektroniką, na której stało: „Teraz z Windows 7!”.

„To on”, powiedział Herbert. „Chyba.”

Ładowarki nie było. Uwe pojechał do domu i wrócił z kartonem z napisem „Kable przedsiębiorstwo energetyczne rzeczy znalezione”, w którym leżała mniej więcej każda ładowarka zgubiona w ciągu ostatnich dwudziestu lat w Wanne-Eickel. Dziewiąta pasowała.

Laptop zabuczał. Uruchamiał się cztery minuty. Potem pojawiło się zdjęcie Herberta ze szczupakiem.

„Tego wyciągnąłem z kanału w 2011”, powiedział z dumą Herbert.

„Zanim ktokolwiek cokolwiek kliknie”, powiedział KevIn, „proszę o dwie rzeczy. Po pierwsze: nie podłączajcie urządzenia do internetu. Oprogramowanie na nim jest bardzo stare, a stare oprogramowanie w internecie jest jak dom z otwartymi drzwiami. Po drugie: Tobi, znajdź, proszę, plik o nazwie wallet.dat i skopiuj go na dwa różne pendrive’y. Zanim ktokolwiek zrobi cokolwiek innego.”

„Czemu na dwa?”

„Bo ten dysk latami leżał w piwnicy. Jeśli teraz się zepsuje, Herbert nie będzie szukał na wysypisku w Walii. Będzie szukał w sobie. To gorsze.”

Tobi znalazł plik. Skopiował go dwa razy. Potem otworzył program z pomarańczową ikonką. U góry było napisane „Bitcoin-Qt”. Na dole ruszył pasek i zaraz utknął.

„Tu jest napisane ‚Niezsynchronizowano’”, powiedział Tobi. „A potem ‚trzynaście lat w tyle’.”

„Jak Herbert”, powiedziała Gisela.

„Program chce pobrać resztę łańcucha”, powiedział KevIn. „Wszystko, co wydarzyło się od 2013 roku. To dziś setki gigabajtów. Nie potrzebujecie tego. Co pokazuje jako stan konta?”

Tobi się pochylił. „1,92 BTC.”

Herbert spojrzał na ekran. „To dużo?”

„To zależy”, powiedział KevIn. „A zanim ci powiem, od czego, chciałbym coś wyjaśnić. Inaczej nie zrozumiesz, dlaczego liczba na tym starym laptopie w ogóle cokolwiek znaczy.”

„Od kiedy on mi mówi na ty?”, zapytał Herbert.

„Od teraz”, powiedział KevIn. „W piwnicy mówi się sobie na ty. Tak już jest w Zagłębiu Ruhry.”

„Nie pozwoliłem.”

„Wiem.”

Księga kasowa Kiszonych Ogórków

„Giselo”, powiedział KevIn. „Kto u was w klubie kręglarskim prowadzi kasę?”

„Brigitte. Od 1989.”

„A jeśli Brigitte zapisze, że Ingrid nie zapłaciła składki?”

„To Ingrid nie zapłaciła składki. Brigitte nie zapisuje nic fałszywego.”

„A jeśli jednak?”

Gisela się zastanowiła. „To byłaby wojna.”

„Wyobraź sobie, że nie ma Brigitte”, powiedział KevIn. „Zamiast tego każda z was jedenastu ma odpis księgi kasowej. Każda wpłata jest głośno odczytywana i wszystkie zapisują ją we własnej księdze. Jeśli któraś zechce oszukać, w dziesięciu innych księgach będzie stało coś innego. To jest blockchain. Księga kasowa, którą wszyscy prowadzą jednocześnie.”

„Przy jedenastu babach”, powiedziała Gisela, „masz jedenaście różnych ksiąg kasowych.”

„Dlatego są dwie sztuczki”, powiedział KevIn. „Pierwsza sztuczka nazywa się maszynka do mięsa.”

„Hash”, powiedział Tobi. „To z hasłem babci.”

„Dokładnie. Pamiętacie: wkłada się tekst do maszynki do mięsa, a wychodzi odcisk palca. Długa liczba. Jeśli zmieni się choćby jeden przecinek w tekście, wychodzi zupełnie inny odcisk palca. A teraz sztuczka: każda nowa strona w księdze kasowej zaczyna się od odcisku palca poprzedniej strony².”

Sabine zrozumiała pierwsza. „Czyli strony są ze sobą połączone.”

„Jak łańcuch. Stąd nazwa. Jeśli ktoś na stronie 12 potajemnie zmieni kwotę, odcisk palca strony 12 przestanie pasować do tego, co stoi na górze strony 13. A odcisk strony 13 do strony 14. Aż do samego przodu. Każdy od razu widzi, że coś jest nie tak.”

„No to oszust po prostu przepisze wszystkie strony od nowa”, powiedział Uwe.

„To jest druga sztuczka. Nazywa się proof of work, dowód pracy³. W bitcoinie nie każdy może sobie po prostu napisać nową stronę. Najpierw trzeba rzucać kośćmi.”

„Rzucać kośćmi?”

„W przenośni. Trzeba znaleźć liczbę, która razem ze stroną daje odcisk palca zaczynający się od bardzo wielu zer. A ponieważ maszynka do mięsa jest nieprzewidywalna, nie ma żadnej sztuczki. Trzeba próbować. Biliony razy. Na całym świecie komputery próbują jednocześnie, a kto pierwszy znajdzie pasującą liczbę, może napisać następną stronę i dostaje za to nagrodę w nowych bitcoinach. Nazywa się to mining, czyli wydobywanie.”

„Jak na kręglach”, powiedziała powoli Gisela. „Kto pierwszy strąci wszystkie dziewięć, ten stawia następną kolejkę.”

„To bardzo dobre porównanie. A reguły są ustawione tak, że średnio mniej więcej co dziesięć minut ktoś strąca wszystkie dziewięć⁴. Jeśli cały świat robi się szybszy, kręgle robią się cięższe.”

„A czemu nie da się oszukać?”

„Bo oszust musi przepisać nie tylko jedną stronę, ale wszystkie następne. I przy każdej musi znowu strącić wszystkie dziewięć. I to szybciej niż cała reszta świata razem wzięta, która w tym czasie po prostu gra dalej. To nie jest niemożliwe. To tylko absurdalnie drogie. Im starszy wpis, tym drożej go zmienić.”

Uwe zmarszczył czoło. „A to całe rzucanie kośćmi? Przecież to kosztuje prąd.”

„Bardzo dużo prądu”, powiedział KevIn. „Słusznie się o to spiera. Nie chcę tego bagatelizować. Bezpieczeństwo bierze się właśnie z tego, że fałszowanie kosztowałoby tak dużo energii.”

„A kto to wymyślił?”, zapytała Sabine.

„Ktoś, kto nazywał siebie Satoshi Nakamoto. W październiku 2008 roku pod tym nazwiskiem ukazał się krótki tekst⁵, a w styczniu 2009 roku napisano pierwszą stronę księgi kasowej. Do dziś nikt nie wie na pewno, kto za tym stoi. Jeden człowiek, kilku, nikt nie wie.”

„Jak Bielefeld”, powiedział Tobi.

„Bielefeld istnieje w 97,4 procent. Co do Satoshiego jestem ostrożniejszy.” KevIn zrobił pauzę. „Ale najpiękniejsze jest to, że na pierwszej stronie Satoshi zapisał nagłówek z gazety. Z londyńskiego ‚Timesa’ z 3 stycznia 2009 roku⁶. Chodziło o banki w kryzysie.”

Sabine wyprostowała się. „Gazeta? Na papierze?”

„Nagłówek papierowej gazety, tak. I to z konkretnego powodu. Dowodzi on, że ta pierwsza strona nie mogła zostać napisana przed tym dniem. Nie da się zacytować nagłówka, którego jeszcze nie wydrukowano.”

Sabine spojrzała na Uwego triumfalnie. „Widzisz. Wiadomości trzeba móc dotknąć.”

KevIn nie zaprzeczył. Sabine nie zaprzeczało się w sprawach gazet. „Zapamiętajcie ten nagłówek”, powiedział tylko. „Zaraz będzie jeszcze ważny.”

Każdy może to zobaczyć

„Dobra”, powiedział Herbert. „A moje pieniądze? Są w tym laptopie?”

„Nie”, powiedział KevIn. „I to najważniejsza rzecz, jakiej się dziś nauczysz. Twoich pieniędzy nie ma w laptopie. Są zapisane w księdze kasowej. W tej wielkiej, którą wszyscy prowadzą. Na laptopie leży tylko klucz, którym możesz udowodnić, że należą do ciebie.”

„Jak u Ayşe”, powiedziała Gisela. „Z tą skrzynką na listy.”

„Dokładnie jak u Ayşe. W księdze kasowej stoi: na adres taki a taki poszło 1,92 bitcoina. Kto chce je przesłać dalej, musi podpisać pasującym tajnym kluczem. A ten leży w wallet.dat. Zamknięty hasłem Herberta.”

„Tobi”, powiedział KevIn, „w programie jest zakładka ‚Odbierz’. Jest tam adres. Długi ciąg liter i cyfr. Możesz go odczytać. Jest publiczny.”

Tobi przeczytał go na głos, mozolnie. Potem wpisał go na swoim telefonie na stronie, na której można przeszukiwać księgę kasową.

„O”, powiedział. „1,92. Wpłynęło w kwietniu 2013. Od tamtej pory nigdy nieruszone.”

„To każdy może zobaczyć?”

„Każdy na świecie.”

„Jürgen też?”

„Jürgen też. Ale widzi tylko, że na tym adresie są pieniądze. Nie widzi, do kogo należy. Chyba że ktoś mu powie.”

Herbert rozejrzał się, jakby ktoś podsłuchiwał za pucharami kręglarskimi.

„A teraz biorę te pieniądze?”, zapytał Herbert.

„Teraz potrzebujesz hasła.”

Gisela1944

Herbert usiadł przed laptopem. Tobi otworzył w programie funkcję „Podpisz wiadomość”. Tak zaproponował KevIn. „Tym nie ruszasz żadnych pieniędzy. Podpisujesz tylko jedno zdanie swoim kluczem. Jeśli hasło się zgadza, zadziała. Jeśli nie, nic się nie stanie. Zero ryzyka.”

Tobi wpisał jako wiadomość: „Herbert tu był.”

„Hasło?”, zapytał.

Herbert wpisał „Herbert”.

„Błędne hasło.”

„Herbert1”. „Schalke04”. „Glückauf”. „Jürgen”. „Szczupak2011”. „Haslo”. „Haslo1”.

Błędne hasło. Błędne hasło. Błędne hasło.

„Nie da się tego złamać?”, zapytał Uwe. „Takim programem?”

„Można spróbować”, powiedział KevIn. „Program przepuścił hasło przez maszynkę do mięsa, i to bardzo wiele razy pod rząd, żeby zgadywanie było powolne⁷. Krótkie, proste hasło da się znaleźć mocą obliczeniową. Długiego nie. I chciałbym coś do tego dodać, co jest dla mnie ważne.”

„No co?”

„W internecie są firmy i ludzie, którzy oferują łamanie zapomnianych haseł do plików z bitcoinami. Niektórzy są uczciwi. Bardzo wielu nie jest. Kto wyśle swój wallet.dat obcemu, ten w razie czego wysyła mu swoje pieniądze. I nie ma banku, który by je odzyskał. Żadnej obsługi klienta. Żadnej pani Wolters.”

„I proszę: kiedy hasło się znajdzie, nie mówcie mi go. Nie chcę go znać.”

„Czemu? Przecież jesteś po naszej stronie.”

„Jestem po waszej stronie. Ale działam gdzieś między Dublinem a Frankfurtem w centrum danych. Tajemnica powinna mieć jak najmniej miejsc. Najlepiej jedno.”

Herbert próbował dalej. „Klubkreglarski”. „Mamusia”. „Wanne”. „Eickel”. „WanneEickel”. Po pół godzinie odchylił się do tyłu. „Przepadło.”

Gisela wróciła z kawą z kuchni Herberta, spojrzała bratu przez ramię i powiedziała, jakby pytała o godzinę:

„Próbowałeś z moim imieniem?”

„A czemu miałbym brać twoje imię?”

„Do wszystkiego brałeś moje imię. Już przy zamku od roweru. 1958. Szyfrem były moje urodziny.”

Herbert się zaczerwienił. Zdarzało się to rzadko i prawie zawsze miało związek z jego siostrą.

Wpisywał. Powoli, dwoma palcami. Tobi odwrócił wzrok, bo KevIn tak chciał. Sabine odwróciła wzrok, bo była uprzejma. Uwe odwrócił wzrok, bo Sabine na niego patrzyła.

Laptop się zastanawiał. Potem w polu „Podpis” pojawił się długi ciąg znaków.

„Podpisane”, powiedział cicho Tobi. „Udało się.”

Herbert siedział bardzo cicho. „Gisela1944”, powiedział potem, o wiele za głośno, bo nie był przyzwyczajony do posiadania tajemnic.

„Herbert!”, krzyknęli wszyscy.

„Nie słyszałem”, powiedział KevIn. „Akurat straciłem zasięg. W piwnicy. Naprawdę.”

Gisela spojrzała na brata. „Gisela1944”, powiedziała. „A ja wszędzie miałam Heinz1944.”

„To rodzinne”, powiedział Uwe.

„Nie”, powiedział KevIn. „To nie rodzina. To miłość. W tym domu to największa luka w zabezpieczeniach ze wszystkich.”

Zanim wyszli, wszyscy musieli jeszcze coś obiecać. Dziś niczego się nie rusza. Żaden obcy nie dostanie pliku. Herbert zmieni hasło, gdy tylko razem z kimś, komu ufa, przeniesie monety do nowoczesnego portfela. A nowe hasło nie będzie miało nic wspólnego z Giselą.

„To co mam w takim razie wziąć?”, zapytał Herbert.

„Długie zdanie”, powiedział KevIn. „Jak u Giseli. Które znasz tylko ty.”

Herbert się zastanowił. „Szczupak z 2011 był większy niż ten od Kasimiro.”

„Tylko tego też teraz nie mów na głos.”

„Kurczę.”

Notariusz

W domu, wieczorem, Sabine siedziała z tabletem przy kuchennym stole. Jeszcze raz otworzyła na McGesund stronę gabinetu fizjoterapii Ayşe Kurt. Pod opinią Giseli stało drobnym drukiem: „Wystawiona na miejscu. Podpisana. Znacznik czasu zakotwiczony w blockchainie bitcoina.”

„KevIn”, powiedziała. „To tutaj. Czy to znaczy, że McGesund kupił bitcoiny? Za opinię Giseli?”

„Nie”, powiedział KevIn. „To znaczy coś dużo nudniejszego. I dużo bardziej przydatnego. Pamięta pani nagłówek z gazety na pierwszej stronie?”

„Ten z ‚Timesa’.”

„Dowodził, że strona nie może być starsza niż gazeta. Znacznik czasu działa na odwrót. Dowodzi, że coś nie może być młodsze niż określony wpis w księdze kasowej. Czyli że najpóźniej w tym momencie już istniało.”

„Jak notariusz”, powiedziała Sabine.

„Dokładnie jak notariusz. Tylko bez opłaty i kawy. Metoda nazywa się OpenTimestamps. Przedstawił ją w 2016 roku programista Peter Todd⁸. A sztuczka polega na tym, że do blockchaina nie wpisuje się tekstu.”

„Tylko?”

„Tylko odcisk palca. Opinia Giseli zostaje przepuszczona przez maszynkę do mięsa. Wychodzi liczba. Z tej liczby nikt nie odtworzy opinii, tak samo jak z mielonego nie odtworzy się zraza. Ale każdy, kto ma opinię, może sprawdzić, że to właśnie ona należy dokładnie do tej liczby.”

Gisela weszła ze swoją robótką. „Rozmawiacie o mnie?”

„O twojej opinii”, powiedziała Sabine.

„Była dobra. Ayşe ma złote ręce.”

„I teraz stoi w bitcoinie”, powiedział Uwe, który wszedł za nią. „Obok pieniędzy Herberta.”

„Jej odcisk palca”, powiedział cierpliwie KevIn. „I też nie sam. Gdyby każdy odcisk palca musiał trafiać do łańcucha osobno, byłoby to drogie i powolne. Dlatego zbiera się wiele odcisków palca i łączy je razem. Giselo, masz przecież drzewo genealogiczne w rodzinnej Biblii?”

„Mam”, powiedziała Gisela. „Z lukami.”

„Wyobraź je sobie odwrócone. Na dole stoi obok siebie wiele odcisków palca, jak wnuki. Zawsze dwa wkłada się razem do maszynki do mięsa i dają nowy odcisk palca, jak rodzic. Potem znowu dwa razem, jak dziadkowie. I tak dalej w górę, aż na samej górze zostaje jeden jedyny odcisk palca. Praprzodek.”

„Nazywa się to drzewem Merkle’a, od Ralpha Merkle’a, który opisał ten pomysł pod koniec lat siedemdziesiątych⁹. I tylko ten najwyższy odcisk palca trafia do transakcji bitcoinowej. Jeden na tysiące opinii. Albo na miliony.”

„A skąd mam wtedy wiedzieć, że moja jest w środku?”

„Dostajesz mały plik z dowodem. Jest w nim droga od twojego odcisku palca aż na samą górę. Na każdym poziomie tylko odcisk palca rodzeństwa, z którym twój został połączony. Przy milionie wpisów to tylko mniej więcej dwadzieścia poziomów. Kto to przeliczy i dojdzie na górze do praprzodka, który stoi w księdze kasowej, ten wie: ta opinia istniała najpóźniej w dniu, w którym napisano tę stronę.”

„Dwadzieścia poziomów na milion”, powiedział Tobi. „Bo to się ciągle podwaja.”

„Dokładnie. Dwa do potęgi dwudziestej to trochę więcej niż milion.”

Sabine postukała w tablet. „I robią tak z każdą opinią?”

„Z każdą podpisaną opinią”, powiedział KevIn. „Jej odcisk palca zostaje zakotwiczony przez OpenTimestamps w blockchainie bitcoina, a klucze, którymi się podpisuje, również. To znaczy: nikt nie może później po cichu przerobić opinii, usunąć jej i wstawić z powrotem z nową datą. Nikt nie może po fakcie przesunąć w przeszłość stu starych opinii na pięć gwiazdek, żeby wyglądało, jakby były tam od zawsze. Nawet sam McGesund. To by wyszło na jaw.”

„Tak jak przy PhysioPremium”, powiedziała Sabine. „Z tymi 800 opiniami, które wszystkie brzmiały tak samo.”

„Tam można było się przynajmniej zastanowić, kiedy one właściwie wszystkie powstały. U Ayşe można to udowodnić.”

„A czemu akurat bitcoin?”, zapytał Uwe. „Skoro nikt nie ma spekulować.”

„Bo bitcoin to najstarszy i najdłużej nieprzerwanie działający z tych łańcuchów, i ten, w którym fałszowanie kosztowałoby najwięcej energii. Na notariusza potrzeba kogoś, kto nie zniknie i nie da się przekupić. Te kręgle, na które się pan przed chwilą złościł, są dokładnie powodem, dla którego ten notariusz jest tak wiarygodny. I nie trzeba w tym celu kupować bitcoinów. Punkty zbiorcze, które łączą odciski palca, robią to za darmo.”

Gisela przez chwilę robiła na drutach. Potem powiedziała: „A jak moja opinia jest kłamstwem?”

„Wtedy jest bardzo dobrze poświadczonym kłamstwem”, powiedział KevIn. „To jest uczciwa granica. Podpis dowodzi, skąd pochodzi opinia i że nie została zmieniona. Znacznik czasu dowodzi, kiedy najpóźniej istniała. Żadne z nich nie dowodzi, że jest prawdziwa. Notariusz poświadcza twój podpis. Nie to, czy masz rację.”

„Mam rację”, powiedziała Gisela. „Ayşe ma złote ręce.”

„Wierzę ci. A ponieważ byłaś na miejscu i udowodniłaś to kodem QR, nie trzeba ci tylko wierzyć.”

Ile?

W następną niedzielę Herbert przyszedł na obiad. Miał na sobie świeżo wyprasowaną koszulę, co robił normalnie tylko na pogrzeby, i nie przyniósł laptopa, co wszystkim ulżyło.

Zjadł dwa zrazy i nic nie powiedział o mikrofalówce. Dopiero przy deserze odłożył widelec i odchrząknął.

„KevIn. Mam jeszcze jedno pytanie.”

„Tak, Herbert?”

„A ile to moje jest teraz warte?”

Gdzieś między Dublinem a Frankfurtem jakiś wentylator zakręcił się trochę szybciej.

„Nie podam ci dokładnej kwoty”, powiedział. „Po pierwsze, nie znam dzisiejszego kursu. Po drugie, zmienia się, kiedy mówię. Bitcoin w swoim życiu często spadał o połowę, a potem znowu rósł. Tylko w 2013 roku, kiedy kupiłeś, cena wahała się od około dziesięciu do ponad tysiąca dolarów.”

„Mniej więcej”, powiedział Herbert. „Mniej więcej wystarczy.”

„Mniej więcej: twoje dwieście euro zamieniło się w bardzo dużo więcej. Nie w kilka razy tyle. W kilkaset razy tyle. W dobry dzień wystarczy na małe mieszkanie własnościowe w Röhlinghausen.”

Herbert nic nie powiedział. Potem dalej nic nie mówił. Potem sięgnął po ajerkoniak Giseli, chociaż nie lubił ajerkoniaku, i go wypił.

„A w zły dzień?”, zapytała Sabine.

„W zły dzień mniej. Dlatego nie wydawałbym z tego niczego, czego nie można stracić. I niczego bym nie postanawiał, dopóki ręce się jeszcze trzęsą.”

„Nie trzęsą mi się.”

„Herbert, wypiłeś ajerkoniak.”

Herbert odstawił kieliszek. Długo patrzył na obrus. Potem powiedział ściśniętym głosem: „Zawsze mówiłem, że internet się nie przyjmie.”

„No bo się nie przyjął”, powiedziała Gisela. „Nie u ciebie.”

„U mnie owszem”, powiedział Herbert. „Trochę.”

Wstał, obszedł stół i pocałował siostrę w czoło. Ostatni raz zrobił to w 1969 roku, przy lądowaniu na Księżycu, i to też tylko dlatego, że pomylił się po ciemku.

„Za hasło”, powiedział.

„Nie ma za co”, powiedziała Gisela. „Chcę połowę.”

Druga niedziela Adwentu. Wujek Herbert przyniósł gazetę z piekarni, położył ją między korzennymi ciasteczkami i stuka palcem w mały artykuł: Facet w Walii. Od lat szuka na wysypisku śmieci starego dysku twardego. Są na nim internetowe pieniądze. Bitcoin. Miliony. Gisela słucha, KevIn stoi na stole. O. Facet w Walii. Szuka na wysypisku starego dysku twardego. Bitcoin. Miliony. Druga niedziela Adwentu

Źródła do Rozdział 15

  1. Palatinus, M.; Rusnak, P.; Voisine, A.; Bowe, S.: „BIP 39: Mnemonic code for generating deterministic keys“, 2013. https://github.com/bitcoin/bips/blob/master/bip-0039.mediawiki Standard list słów wprowadzono we wrześniu 2013 roku.↑
  2. Nakamoto, S.: „Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System“, 2008. https://bitcoin.org/bitcoin.pdf Rozdział 3 opisuje łączenie bloków w łańcuch za pomocą hashy.↑
  3. Tamże (przyp. 2), rozdział 4: proof of work na wzór Hashcash Adama Backa, rozdział 6: nowe bitcoiny jako nagroda.↑
  4. Tamże (przyp. 2), rozdziały 4 i 7: trudność jest dostosowywana tak, aby średnio powstawała taka sama liczba bloków na godzinę. Praca zakłada jeden blok co dziesięć minut.↑
  5. Tamże (przyp. 2).↑
  6. Bitcoin-Genesis-Block (Block 0), znacznik czasu 3 stycznia 2009, 18:15:05 UTC. https://mempool.space/block/000000000019d6689c085ae165831e934ff763ae46a2a6c172b3f1b60a8ce26f Pierwsza transakcja zawiera tekst „The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks“.↑
  7. Bitcoin Core, kod źródłowy src/wallet/crypter.h. https://github.com/bitcoin/bitcoin/blob/master/src/wallet/crypter.h Plik portfela jest szyfrowany kluczem, który program wyprowadza z hasła w co najmniej 25 000 rundach SHA-512.↑
  8. Todd, P.: „OpenTimestamps: Scalable, Trust-Minimized, Distributed Timestamping with Bitcoin“, 15 września 2016. https://petertodd.org/2016/opentimestamps-announcement Zob. też https://opentimestamps.org/.↑
  9. Merkle, R. C.: „Method of providing digital signatures“. US-Patent 4,309,569, zgłoszony 1979, udzielony 1982. https://patents.google.com/patent/US4309569A/en Opublikowany jako artykuł: Merkle, R. C.: „A Digital Signature Based on a Conventional Encryption Function“. CRYPTO ’87, LNCS 293, Springer, 1988, s. 369–378. https://doi.org/10.1007/3-540-48184-2_32↑